تزریق چربی به گونه برای فرم‌دهی طبیعی؛ چه تفاوتی با فیلر گونه دارد؟

گونه‌ها یکی از مهم‌ترین اجزای ساختار سه‌بعدی صورت هستند و نقش آن‌ها تنها به ایجاد برجستگی محدود نمی‌شود. حجم مناسب گونه‌ها به ایجاد تعادل میان چشم‌ها، بینی، لب‌ها و خط فک کمک می‌کند و یکی از عوامل اصلی در ظاهر جوان و شاداب صورت محسوب می‌شود.

با افزایش سن، تغییرات صورت فقط به ایجاد چین‌وچروک یا افتادگی پوست محدود نمی‌شود. یکی از مهم‌ترین اتفاقاتی که در روند پیری رخ می‌دهد، کاهش حجم بافت‌های نرم صورت است. چربی‌های طبیعی صورت که در جوانی باعث ایجاد قوس‌ها و انتقال نرم بین نواحی مختلف چهره می‌شوند، به مرور زمان کاهش حجم پیدا می‌کنند یا جایگاه آن‌ها تغییر می‌کند. این تغییرات می‌توانند باعث شوند:

• گونه‌ها صاف‌تر به نظر برسند،
• ناحیه زیر چشم گودتر دیده شود،
• خط خنده عمیق‌تر شود،
• صورت حالت خسته یا لاغر پیدا کند.

به همین دلیل، در جوانسازی مدرن صورت، تنها کشیدن پوست هدف نیست؛ بلکه بازگرداندن حجم از دست‌رفته و اصلاح تناسبات صورت نیز اهمیت زیادی دارد.

امروزه دو روش پرکاربرد برای اصلاح کاهش حجم گونه وجود دارد:

• تزریق چربی اتولوگ (Autologous Fat Transfer)
• تزریق فیلر گونه، به‌خصوص فیلرهای هیالورونیک اسید (Hyaluronic Acid Fillers)

هر دو روش می‌توانند باعث بهبود فرم گونه شوند، اما از نظر منبع ماده تزریقی، ماندگاری، روند انجام درمان، قابلیت اصلاح و مناسب بودن برای افراد مختلف تفاوت‌های مهمی دارند.

انتخاب روش مناسب باید بر اساس ویژگی‌های فردی مانند:

• میزان کاهش حجم صورت،
• سن،
• کیفیت پوست،
• فرم کلی چهره،
• میزان چربی قابل برداشت،
• انتظار بیمار از نتیجه

انجام شود.

جدول مقایسه تزریق چربی گونه و فیلر گونه

ویژگی	تزریق چربی به گونه	فیلر گونه
ماده مورد استفاده	چربی بدن خود فرد	معمولاً هیالورونیک اسید
نیاز به برداشت چربی	دارد	ندارد
ماهیت درمان	بازسازی حجم با بافت طبیعی	حجم‌دهی با ماده تزریقی
طبیعی بودن منبع	بسیار بالا	وابسته به نوع فیلر
ماندگاری	طولانی‌مدت اما متغیر	معمولاً موقت و قابل تمدید
زمان انجام	طولانی‌تر	کوتاه‌تر
دوره نقاهت	بیشتر به دلیل برداشت چربی	معمولاً کمتر
مناسب برای	کاهش حجم متوسط تا زیاد	اصلاح حجم محدود تا متوسط
قابلیت تغییر سریع نتیجه	کمتر	بیشتر

چرا کاهش حجم گونه باعث پیرتر دیده شدن صورت می‌شود؟

برخلاف تصور قدیمی که پیری صورت را بیشتر به افتادگی پوست نسبت می‌داد، امروزه مشخص شده است که تغییرات حجم صورت یکی از عوامل اصلی تغییر ظاهر در طول زمان است.

صورت دارای بخش‌های مختلف چربی است که هر کدام نقش خاصی در ایجاد فرم طبیعی دارند. در جوانی، این بخش‌ها باعث ایجاد:

• برجستگی طبیعی گونه،
• انتقال نرم زیر چشم به گونه،
• حمایت از پوست و بافت‌های اطراف،
• ایجاد کانتور مناسب صورت

می‌شوند.

با افزایش سن، کاهش حجم برخی از این نواحی می‌تواند باعث ایجاد تغییرات قابل مشاهده شود.

به همین دلیل، در بسیاری از افراد، تنها درمان چین‌ها یا کشیدن پوست نمی‌تواند تمام تغییرات ایجادشده را اصلاح کند؛ زیرا بخشی از مشکل مربوط به کاهش حجم است.

جوانسازی حجمی چیست و چرا اهمیت دارد؟

جوانسازی حجمی به این معناست که به جای تمرکز صرف بر کشیدن پوست، حجم‌های از دست‌رفته صورت نیز بازسازی شوند.

هدف از این رویکرد، ایجاد چهره‌ای جوان‌تر اما طبیعی است؛ یعنی:

• بازگرداندن تناسبات صورت،
• اصلاح فرورفتگی‌ها،
• ایجاد حمایت بهتر برای بافت‌های نرم،
• جلوگیری از ظاهر بیش از حد پرشده یا مصنوعی.

تزریق چربی و فیلر گونه هر دو در این مسیر کاربرد دارند، اما انتخاب بین آن‌ها به شرایط هر فرد بستگی دارد.

مراحل برداشت، آماده‌سازی و تزریق چربی

تزریق چربی یک فرآیند چندمرحله‌ای است که در آن از بافت چربی خود فرد برای اصلاح حجم صورت استفاده می‌شود.

مراحل اصلی شامل:

۱. برداشت چربی

ابتدا مقدار مناسبی چربی از نواحی دارای ذخیره مناسب مانند:

• شکم،
• پهلو،
• ران

با روش‌های ظریف برداشت می‌شود.

هدف در این مرحله، فقط خارج کردن چربی نیست؛ بلکه حفظ کیفیت سلول‌های چربی برای انتقال موفق‌تر اهمیت دارد.

۲. آماده‌سازی و تصفیه چربی

پس از برداشت، چربی باید از مایعات، سلول‌های آسیب‌دیده و ناخالصی‌ها جدا شود.

کیفیت آماده‌سازی چربی می‌تواند روی:

• بقای سلول‌های چربی،
• یکنواختی نتیجه،
• طبیعی بودن فرم نهایی

اثر داشته باشد.

۳. تزریق دقیق در ناحیه گونه

در مرحله آخر، چربی با استفاده از کانولاهای ظریف و در لایه‌های مناسب صورت تزریق می‌شود.

در تزریق گونه، هدف فقط افزایش حجم نیست؛ بلکه پزشک باید به مواردی مانند:

• فرم طبیعی گونه،
• هماهنگی با سایر اجزای صورت،
• جلوگیری از حجم بیش از حد

توجه کند.

چرا نتیجه تزریق چربی گونه طبیعی‌تر دیده می‌شود؟

استفاده از بافت خود بدن

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های تزریق چربی این است که ماده مورد استفاده از بدن خود فرد گرفته می‌شود.

این موضوع باعث می‌شود چربی از نظر:

• بافت،
• لمس،
• هماهنگی با پوست اطراف

رفتار طبیعی‌تری داشته باشد.

البته طبیعی بودن نتیجه تنها به نوع ماده تزریقی وابسته نیست؛ بلکه تکنیک تزریق، مقدار حجم اضافه‌شده و شناخت آناتومی صورت اهمیت بسیار زیادی دارد.

امکان اصلاح همزمان چند ناحیه صورت

یکی از مزیت‌های مهم تزریق چربی این است که می‌توان بر اساس نیاز فرد، علاوه بر گونه، نواحی دیگری را نیز ارزیابی کرد.

برای مثال در برخی افراد ممکن است کاهش حجم در بخش‌هایی مانند:

• زیر چشم،
• شقیقه،
• اطراف خط خنده

نیز وجود داشته باشد.

در چنین شرایطی، تزریق چربی می‌تواند به عنوان یک روش جامع‌تر برای بازگرداندن حجم صورت مورد بررسی قرار گیرد.

فیلر گونه چیست و چگونه باعث فرم‌دهی صورت می‌شود؟

فیلرهای پوستی یکی از پرکاربردترین روش‌های غیرجراحی برای اصلاح کاهش حجم صورت هستند. در میان انواع مختلف فیلرها، هیالورونیک اسید (Hyaluronic Acid) به دلیل سازگاری بالا با بدن، قابلیت تنظیم حجم و امکان اصلاح نتیجه، کاربرد گسترده‌ای در جوانسازی صورت دارد.

هیالورونیک اسید ماده‌ای است که به طور طبیعی در بدن وجود دارد و یکی از وظایف آن حفظ آب و ایجاد حجم در بافت‌ها است. زمانی که این ماده به شکل فیلر در ناحیه گونه تزریق می‌شود، با ایجاد حجم کنترل‌شده می‌تواند به:

• برجسته‌تر شدن گونه‌ها،
• اصلاح کاهش حجم میدفیس،
• بهبود انتقال بین زیر چشم و گونه،
• ایجاد کانتور بهتر صورت

کمک کند.

در واقع، فیلر گونه بیشتر یک روش حجم‌دهی دقیق و قابل کنترل است؛ به این معنا که پزشک می‌تواند مقدار مشخصی از حجم را در نقاط هدف قرار دهد و فرم صورت را بر اساس آناتومی فرد تنظیم کند.

چرا فیلر گونه برای برخی افراد انتخاب مناسبی است؟

همه افراد نیاز به تزریق چربی ندارند. در برخی افراد، کاهش حجم صورت محدود است و هدف تنها اصلاح یک ناحیه مشخص مانند برجستگی گونه است.

در این شرایط، فیلر می‌تواند گزینه مناسبی باشد، زیرا:

• نیاز به برداشت چربی ندارد،
• زمان انجام آن کوتاه‌تر است،
• امکان مشاهده سریع‌تر نتیجه وجود دارد،
• حجم تزریق‌شده قابل تنظیم است.

به‌خصوص در افراد جوان‌تر که هنوز کاهش حجم شدید صورت ندارند، فیلر می‌تواند برای اصلاح فرم گونه یا ایجاد کانتور ظریف مورد استفاده قرار گیرد.

البته انتخاب فیلر مناسب، مقدار تزریق و محل دقیق قرارگیری آن اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تزریق بیش از حد می‌تواند باعث تغییر غیرطبیعی تناسبات صورت شود.

تفاوت تزریق چربی گونه و فیلر؛ کدام روش برای چه کسی مناسب‌تر است؟

یکی از مهم‌ترین سؤالات بیماران این است که کدام روش ماندگاری بیشتری دارد.

در تزریق چربی، بخشی از سلول‌های چربی منتقل‌شده پس از طی دوره تثبیت می‌توانند در محل جدید باقی بمانند و حجم ایجادشده را حفظ کنند. با این حال، میزان بقای چربی در افراد مختلف متفاوت است و به عواملی مانند:

• تکنیک برداشت،
• روش آماده‌سازی،
• محل تزریق،
• شرایط بدن فرد،
• تغییرات وزن

وابسته است.

به همین دلیل، نتیجه تزریق چربی را نمی‌توان یک عدد ثابت برای همه افراد دانست.

در فیلرهای هیالورونیک اسید، ماندگاری معمولاً به نوع محصول، ویژگی‌های فیلر، محل تزریق و سرعت متابولیسم بدن بستگی دارد. این فیلرها به مرور زمان توسط بدن تجزیه می‌شوند و برای حفظ نتیجه ممکن است نیاز به جلسات ترمیمی داشته باشند.

تفاوت در نوع نتیجه و ظاهر نهایی

یکی از تفاوت‌های مهم این دو روش، نوع تغییری است که در صورت ایجاد می‌کنند.

تزریق چربی

تزریق چربی معمولاً بیشتر برای افرادی مطرح می‌شود که نیاز به:

• بازگرداندن حجم از دست‌رفته،
• اصلاح تغییرات ناشی از افزایش سن،
• ایجاد انتقال نرم بین نواحی مختلف صورت

دارند.

چربی می‌تواند مانند یک بازسازی‌کننده حجم عمل کند و در صورت طراحی صحیح، نتیجه‌ای طبیعی ایجاد کند.

فیلر گونه

فیلر بیشتر برای:

• اصلاح حجم محدود،
• برجسته‌سازی مشخص‌تر،
• تغییرات ظریف کانتور صورت

کاربرد دارد.

در واقع، فیلر بیشتر یک ابزار دقیق برای اصلاح نقطه‌ای است، در حالی که تزریق چربی در بسیاری از موارد رویکرد گسترده‌تری در بازسازی حجم صورت دارد.

آیا تزریق چربی گونه باعث جوانسازی کیفیت پوست هم می‌شود؟

یکی از موضوعاتی که در سال‌های اخیر مورد توجه قرار گرفته، نقش بالقوه بافت چربی در بازسازی پوست است.

باید بین دو مفهوم تفاوت قائل شد:

تزریق چربی (Fat Grafting)

هدف اصلی آن:

• بازگرداندن حجم،
• اصلاح فرم صورت،
• بهبود کانتور

است.

نانوفَت (Nanofat)

در نانوفَت، چربی به شکل متفاوتی پردازش می‌شود و بیشتر با هدف استفاده از اجزای سلولی و عوامل بازسازی‌کننده برای بهبود کیفیت پوست بررسی شده است.

بنابراین، زمانی که درباره تزریق چربی گونه صحبت می‌کنیم، هدف اصلی حجم‌دهی طبیعی است؛ در حالی که روش‌هایی مانند نانوفَت بیشتر در حوزه بهبود کیفیت پوست و بافت مطرح می‌شوند.

چه افرادی کاندید مناسب تزریق چربی به گونه هستند؟

تزریق چربی گونه می‌تواند برای افرادی مناسب باشد که:

کاهش حجم قابل توجه در قسمت میانی صورت دارند

افرادی که به دلیل افزایش سن، کاهش وزن یا عوامل ژنتیکی دچار:

• صاف شدن گونه،
• گود شدن اطراف چشم،
• کاهش پری صورت

شده‌اند، ممکن است از بازگرداندن حجم سود ببرند.

به دنبال نتیجه طبیعی‌تر هستند

افرادی که تمایل دارند ظاهر صورتشان جوان‌تر شود اما تغییرات شدید و غیرطبیعی ایجاد نشود، معمولاً به سمت روش‌های بازسازی حجم طبیعی گرایش دارند.

در این افراد هدف، ایجاد یک صورت متفاوت نیست؛ بلکه بازگرداندن تناسباتی است که به مرور زمان کاهش پیدا کرده‌اند.

چربی کافی برای برداشت دارند

یکی از شرایط مهم تزریق چربی، وجود منبع مناسب چربی در بدن است.

افرادی که بسیار لاغر هستند ممکن است گزینه محدودتری برای برداشت چربی داشته باشند و نیاز است شرایط آن‌ها به صورت اختصاصی ارزیابی شود.

چه افرادی ممکن است فیلر گونه را انتخاب کنند؟

فیلر گونه می‌تواند برای افرادی مناسب باشد که:

• کاهش حجم خفیف تا متوسط دارند،
• به دنبال تغییر سریع‌تر هستند،
• تمایل به انجام فرآیند برداشت چربی ندارند،
• می‌خواهند ابتدا نتیجه حجم‌دهی را ارزیابی کنند.

همچنین در برخی افراد، فیلر می‌تواند به عنوان یک روش آزمایشی برای بررسی اینکه آیا افزایش حجم گونه با فرم صورت آن‌ها هماهنگ است یا خیر، مورد استفاده قرار گیرد.

عوامل مؤثر بر ماندگاری تزریق چربی به گونه

همه سلول‌های چربی منتقل‌شده الزاماً زنده نمی‌مانند. کیفیت برداشت، میزان آسیب سلولی و نحوه آماده‌سازی می‌تواند روی نتیجه نهایی اثرگذار باشد.

تکنیک تزریق

تزریق چربی یک فرآیند صرفاً حجمی نیست. نحوه قرار دادن چربی در لایه‌های مناسب، میزان هر بار تزریق و توزیع یکنواخت آن اهمیت زیادی دارد.

تزریق حجم زیاد در یک نقطه می‌تواند باعث کاهش کیفیت نتیجه شود؛ در حالی که توزیع صحیح چربی می‌تواند به ایجاد فرم طبیعی‌تر کمک کند.

تغییرات وزن بعد از تزریق

از آنجا که چربی تزریق‌شده یک بافت زنده است، تغییرات قابل توجه وزن می‌تواند روی حجم آن اثر بگذارد.

کاهش یا افزایش شدید وزن ممکن است باعث تغییر در ظاهر نتیجه شود.

مراقبت‌های بعد از تزریق چربی گونه برای رسیدن به نتیجه بهتر

پس از تزریق چربی، وجود مواردی مانند:

• تورم،
• کبودی،
• احساس کشیدگی،
• حساسیت در محل تزریق یا برداشت

معمولاً طبیعی است.

در این دوره، هدف اصلی کاهش التهاب و محافظت از بافت در حال ترمیم است.

فعالیت‌های روزمره و ورزش

بازگشت به فعالیت باید تدریجی باشد.

فعالیت‌های سنگین که باعث افزایش جریان خون، فشار یا ضربه به صورت می‌شوند، معمولاً باید تا زمان مناسب محدود شوند.

محافظت از صورت

در دوره ابتدایی بهتر است:

• از فشار مستقیم روی صورت جلوگیری شود،
• ماساژ صورت بدون توصیه پزشک انجام نشود،
• از گرمای شدید و آفتاب طولانی پرهیز شود.

عوارض احتمالی تزریق چربی و فیلر گونه

هر دو روش در صورت انجام توسط پزشک متخصص و رعایت اصول ایمنی، معمولاً روش‌های قابل قبول و پرکاربردی هستند؛ اما مانند هر اقدام پزشکی دیگری، احتمال بروز عوارض وجود دارد.

عوارض شایع و موقت

مواردی مانند:

• تورم،
• کبودی،
• قرمزی،
• حساسیت،
• عدم تقارن موقت به دلیل تورم

ممکن است در روزها یا هفته‌های ابتدایی دیده شوند.

اهمیت شناخت آناتومی صورت

صورت دارای عروق و ساختارهای حساس متعددی است. به همین دلیل، آشنایی دقیق با آناتومی صورت و تکنیک صحیح تزریق نقش مهمی در کاهش خطر عوارض دارد.

انتخاب پزشک باتجربه و انجام درمان در محیط استاندارد، بخش مهمی از ایمنی درمان محسوب می‌شود.

نقش تجربه پزشک در ایجاد فرم طبیعی گونه با تزریق چربی یا فیلر

یکی از مهم‌ترین نکاتی که در تزریق چربی یا فیلر گونه باید در نظر گرفته شود این است که نتیجه نهایی فقط به انتخاب ماده تزریقی وابسته نیست. حتی بهترین فیلر یا باکیفیت‌ترین چربی، اگر در محل نامناسب، با حجم نامتناسب یا بدون توجه به آناتومی صورت تزریق شود، نمی‌تواند نتیجه ایده‌آل ایجاد کند.

صورت هر فرد ساختار منحصر به فردی دارد. عواملی مانند:

• فرم استخوان‌بندی صورت،
• میزان چربی طبیعی،
• ضخامت پوست،
• سن،
• تناسب بین گونه، چشم، بینی و فک

تعیین می‌کنند که چه میزان حجم و در چه نقاطی باید ایجاد شود.

به همین دلیل، هدف از تزریق موفق گونه، ایجاد یک برجستگی غیرطبیعی نیست؛ بلکه بازگرداندن تعادل از دست‌رفته و ایجاد هماهنگی بیشتر بین اجزای صورت است.

اهمیت شناخت آناتومی صورت در تزریق گونه

ناحیه گونه از نظر زیبایی‌شناسی و آناتومی یکی از پیچیده‌ترین بخش‌های صورت است. در این ناحیه، لایه‌های مختلفی از:

• پوست،
• بافت چربی سطحی و عمقی،
• عضلات،
• عروق و اعصاب

وجود دارند که شناخت دقیق آن‌ها برای انجام ایمن درمان اهمیت دارد.

پزشک هنگام تزریق باید علاوه بر در نظر گرفتن ظاهر نهایی، به ساختارهای زیرین صورت نیز توجه کند.

برای مثال، افزایش حجم بیش از حد در یک قسمت ممکن است باعث شود:

• صورت سنگین‌تر دیده شود،
• تناسب طبیعی چهره تغییر کند،
• ظاهر مصنوعی ایجاد شود.

در مقابل، تزریق هدفمند و متناسب می‌تواند باعث شود صورت:

• شاداب‌تر،
• متعادل‌تر،
• جوان‌تر

به نظر برسد، بدون اینکه مشخص باشد فرد چه درمانی انجام داده است.

رویکرد کلینیک فوق تخصصی نیلفروش‌زاده جردن در فرم‌دهی طبیعی گونه

در جوانسازی صورت، یک نتیجه موفق فقط به افزایش حجم محدود نمی‌شود؛ بلکه باید با ویژگی‌های فردی هر بیمار هماهنگ باشد.

در کلینیک فوق تخصصی نیلفروش‌زاده جردن، ارزیابی جوانسازی صورت بر اساس ساختار کلی چهره انجام می‌شود. در این ارزیابی عواملی مانند:

• میزان کاهش حجم صورت،
• کیفیت پوست،
• نسبت‌های صورت،
• سن بیمار،
• اهداف فرد از درمان

در نظر گرفته می‌شوند.

در تزریق چربی یا فیلر گونه، هدف اصلی ایجاد تغییرات طبیعی است؛ یعنی به جای ایجاد برجستگی بیش از حد، تلاش می‌شود حجم‌های از دست‌رفته به شکلی متناسب بازگردند.

این رویکرد به‌خصوص در جوانسازی صورت اهمیت دارد، زیرا چهره زیبا معمولاً نتیجه هماهنگی بین اجزا است، نه تغییر یک بخش به تنهایی.

جمع‌بندی؛ تزریق چربی یا فیلر گونه؟ انتخاب بر اساس نیاز واقعی صورت

تزریق چربی و فیلر گونه هر دو از روش‌های پرکاربرد برای اصلاح فرم و جوانسازی قسمت میانی صورت هستند، اما کاربرد و فلسفه درمانی آن‌ها متفاوت است.

تزریق چربی بیشتر برای افرادی مطرح می‌شود که:

• کاهش حجم قابل توجه‌تری دارند،
• به دنبال استفاده از بافت طبیعی بدن خود هستند،
• نیاز به بازسازی گسترده‌تر حجم صورت دارند.

در مقابل، فیلر گونه می‌تواند برای افرادی مناسب باشد که:

• کاهش حجم محدودتری دارند،
• به دنبال اصلاح سریع‌تر هستند،
• تمایل به انجام برداشت چربی ندارند.

هیچ‌کدام از این روش‌ها برای همه افراد بهترین انتخاب نیستند. تصمیم‌گیری باید بر اساس آناتومی صورت، میزان کاهش حجم، کیفیت پوست، شرایط فرد و هدف از جوانسازی انجام شود.

نتیجه طبیعی زمانی ایجاد می‌شود که درمان با صورت فرد هماهنگ باشد؛ یعنی به جای تغییر چهره، به بازگرداندن تعادل و شادابی طبیعی آن کمک کند.

سوالات متداول درباره تزریق چربی به گونه و فیلر گونه

منابع

1. Coleman SR. Structural fat grafting: more than a permanent filler. Plast Reconstr Surg. 2006;118(3 Suppl):108S-120S.
2. Rohrich RJ, Pessa JE. The fat compartments of the face: anatomy and clinical implications for cosmetic surgery. Plast Reconstr Surg. 2007;119(7):2219-2227.
3. Donofrio LM. Fat distribution: a morphologic study of the aging face. Dermatol Surg. 2006;32(10):1261-1268.
4. Shue S, Kurlander DE, Guyuron B. Fat grafting to the face: a systematic review of safety and efficacy. Aesthet Surg J. 2018;38(4):377-386.
5. Strong AL, Cederna PS, Rubin JP, Coleman SR, Levi B. The current state of fat grafting: a review of harvesting, processing, and injection techniques. Plast Reconstr Surg. 2015;136(4):897-912.
6. Eto H, Kato H, Suga H, Aoi N, Doi K, Kuno S, et al. The fate of adipocytes after nonvascularized fat grafting: evidence of early apoptosis and replacement by regeneration. Plast Reconstr Surg. 2012;129(5):1081-1092.
7. Tonnard P, Verpaele A, Peeters G, Hamdi M, Amelio M, Van Landuyt K. Nanofat grafting: basic research and clinical applications. Plast Reconstr Surg. 2013;132(4):1017-1026.
8. Pu LLQ, Yoshimura K, Coleman SR. Fat grafting and regenerative medicine: current concepts and future directions. Clin Plast Surg. 2016;43(3):437-449.
9. Sinno S, Schwitzer J, Anzai L, et al. Facial fat grafting: systematic review of the literature. Plast Reconstr Surg Glob Open. 2014;2(12):e272.
10. Geronemus RG, Gade A, Cohen JL, et al. Midface augmentation with hyaluronic acid fillers: clinical outcomes and safety evaluation. Dermatol Surg. 2016;42(8):953-962.
11. Rzany B, Cartier H, Kestemont P, et al. Correction of age-related midface volume loss with hyaluronic acid fillers. Dermatol Surg. 2012;38(6):1073-1085.
12. Goodman GJ, Swift A, Remington BK. Current concepts in the use of injectable fillers for facial rejuvenation. Aesthet Surg J. 2015;35(5):523-536.